یادداشتهای استودیو
پکیج امضاشده، کد آلوده؛ چرا provenance در npm جلوی حملهٔ زنجیرهٔ تأمین را نمیگیرد
دو پکیج npm با provenance معتبر، هنگام نصب کلید کیف پول و توکنها را دزدیدند. ببینید provenance چه چیزی را ثابت نمیکند و این هفته چه تنظیمی را عوض کنید.
بامداد ۱۸ آبان ۱۴۰۵ (۹ نوامبر ۲۰۲۶)، ساعت ۰۳:۳۹ به وقت تهران، نسخهٔ 13.3.0 کتابخانهٔ @ethersphere/bee-js روی npm منتشر شد. از بیرون همهچیز عادی بود: بسته از گردشکار انتشار خود پروژه بیرون آمده بود و گواهی provenance معتبر داشت. فقط یک مشکل وجود داشت: این نسخه را تیم پروژه منتشر نکرده بود. مهاجم کدی در آن گذاشته بود که هنگام نصب، کلید کیف پول نود Swarm و رمزش را میدزدید و یک برنامهٔ دسترسی از راه دور روی سیستم کار میگذاشت.
یک ماه پیش از آن، ۱۶ مهر، همین الگو با بستهٔ tensorlake تکرار شده بود؛ باز هم با provenance معتبر، باز هم از مسیر رسمی انتشار.
این مقاله برای برنامهنویسان و تیمهای محصولی است که با Node.js کار میکنند، بهویژه آنهایی که روی لپتاپ توسعه یا سرور CI به کلید API صرافی، کیف پول رمزارز یا دسترسی ابری دست دارند. حرف اصلیاش کوتاه است: provenance میگوید بسته کجا و با کدام گردشکار ساخته شده، نه اینکه کدش سالم است. دفاع اصلی جای دیگری است، و بیشترش با چند خط تنظیم قابل انجام است.
دو حادثه، یک الگو
bee-js و Swarm Desktop، ۹ نوامبر
طبق اطلاعیهٔ امنیتی خود پروژه، نسخهٔ 13.3.0 ساعت 00:09 به وقت UTC منتشر و حدود 01:25 از npm حذف شد؛ یعنی کمتر از یک ساعت و نیم در دسترس بود. تغییر مخرب بسیار کوچک بود: اسکریپت scripts/generate-version.cjs از هوک prepare به postinstall منتقل شده بود و پوشهٔ scripts هم به فایلهای منتشرشده اضافه شده بود. نتیجه اینکه اسکریپت با هر npm install اجرا میشد، حتی اگر پروژه هیچوقت کتابخانه را import نمیکرد.
خود اسکریپت چیز زیادی نداشت. از یک دامنهٔ تحت کنترل مهاجم کد میگرفت و اجرایش میکرد. مرحلهٔ دوم فایلهای config.yaml و swarm.key را از پوشهٔ دادههای Swarm Desktop برمیداشت و میفرستاد؛ این دو با هم یعنی دسترسی به کلید خصوصی کیف پول نود. بعد هم یک عامل دسترسی از راه دور نوشتهشده با Go را با سازوکار ماندگاری روی لینوکس، مک و ویندوز نصب میکرد. نیم ساعت بعد، همین بارگذار در نسخهٔ 0.56.2 برنامهٔ Swarm Desktop هم منتشر شد.
بنیاد Swarm در گزارش پس از حادثه علت را صریح نوشته است: مهاجم اعتبارنامهٔ یکی از نگهدارندگان و توکن حساب خودکار انتشار را در اختیار داشت، و با این دو، خط انتشار بدون تأیید نفر دوم میساخت، امضا میکرد و منتشر میکرد. همان گزارش نکتهٔ مهم دیگری هم دارد: پروژههایی که lockfile را در مخزن نگه میداشتند، نسخهٔ 13.3.0 را دریافت نکردند.
tensorlake، ۸ اکتبر
در اطلاعیهٔ Tensorlake آمده که حساب یکی از نگهدارندگان به دست مهاجم افتاده بود. مهاجم کد مخرب را مستقیم به مخزن فرستاد و آن را از گردشکار انتشار خود پروژه بیرون داد، «به همین دلیل بسته provenance معتبر دارد». نسخهٔ 0.5.144 حدود یک ساعت و چهل دقیقه روی npm ماند.
این بار بار مخرب در هوک preinstall بود و فهرست بلندی را جمع میکرد: توکنهای GitHub و npm، اعتبارنامههای AWS و GCP، توکنهای Kubernetes و Vault، کلیدهای SSH و GPG، فایلهای .env، رمزهای ذخیرهشده در مرورگر، کیف پولهای رمزارز و تنظیمات ابزارهای هوش مصنوعی و MCP. با توکنهای دزدیدهشده خودش را در پکیجها و مخزنهای دیگر قربانی هم منتشر میکرد. بدتر از همه، سرویسی به نام gh-token-monitor نصب میکرد که اگر توکن GitHub دزدیدهشده باطل میشد، پوشهٔ خانگی کاربر را پاک میکرد. به گزارش StepSecurity، کامیتهای مخرب بدون pull request روی شاخهٔ اصلی رفته بودند و بار مخرب روی CI خودش را کنار میکشید؛ یعنی هدف اصلی لپتاپ برنامهنویسها بود.
وجه مشترک
اگر جزئیات را کنار بگذاریم، چهار چیز در هر دو تکرار شده است:
- انتشار از کانال رسمی پروژه، نه از یک حساب جعلی یا اسم شبیه.
- گواهی provenance معتبر.
- اجرای کد هنگام نصب، بدون نیاز به import.
- پنجرهٔ کوتاه؛ یکی دو ساعت. برای قربانی شدن همین کافی است.
provenance دقیقاً چه چیزی را ثابت میکند
مستندات npm در این باره ابهامی ندارد. provenance یک پیوند قابلراستیآزمایی بین بسته و کد منبع و دستورهای ساختش برقرار میکند و در بخش محدودیتها صریحاً میگوید که داشتن provenance «تضمین نمیکند بسته کد مخرب ندارد».
به زبان سادهتر، provenance به این سؤال جواب میدهد: «آیا این بسته را گردشکار فلان مخزن ساخته است؟» در هر دو حادثه جواب «بله» بود. مشکل یک قدم عقبتر بود: چه کسی میتوانست به آن مخزن کد بفرستد یا انتشار را راه بیندازد؟
این به معنای بیفایده بودن provenance نیست. جلوی سناریوی دیگری را میگیرد، مثلاً وقتی توکن npm دزدیده شود و کسی از لپتاپ خودش بسته منتشر کند. بعد از حادثه هم به کار میآید: کسی که bee-js را گزارش کرد، از روی همین provenance نشان داد بسته از کدام اجرای گردشکار و کدام کامیت آمده؛ کامیتی بدون امضا، بدون pull request و خارج از هر شاخه. پس provenance را نگه دارید، اما آن را حکم نهایی دربارهٔ سلامت بسته ندانید.
گلوگاه واقعی: اسکریپت نصب
در هر دو حادثه، قربانی لازم نبود کتابخانه را حتی یک بار اجرا کند. npm install کافی بود، چون npm هوکهای preinstall و postinstall وابستگیها را خودکار اجرا میکند. پس مؤثرترین کنترل هم همینجاست.
خبر خوب اینکه npm 12 که ۱۷ تیر ۱۴۰۵ (۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶) منتشر شد، رفتار پیشفرض را عوض کرده است. طبق تغییرات این نسخه، اسکریپتهای چرخهٔ عمر وابستگیها بهطور پیشفرض مسدودند، مگر اینکه در فیلد allowScripts پکیج اصلی پروژه مجاز شده باشند.
خبر بد اینکه احتمالاً هنوز از npm 12 استفاده نمیکنید. npm همراه Node.js نصب میشود و طبق فهرست رسمی انتشارهای Node.js، آخرین نسخههای LTS که ۱۹ و ۲۰ آبان منتشر شدند هنوز npm قدیمیتر دارند:
| نسخهٔ Node.js | npm همراه | اسکریپت نصب وابستگیها |
|---|---|---|
| 26.13.1 (LTS) | 11.20.0 | اجرا میشود؛ فقط هشدار میدهد |
| 24.22.3 (LTS) | 11.19.1 | اجرا میشود؛ فقط هشدار میدهد |
| 22.23.5 (LTS) | 10.9.9 | اجرا میشود؛ سیاست allowScripts وجود ندارد |
| هر نسخه + npm 12 | 12.x | مسدود است مگر تأییدش کرده باشید |
در npm 11، سیاست allowScripts از نسخهٔ 11.16 اضافه شده، اما طبق مستندات اسکریپتی که بازبینی نشده «با یک اعلان» اجرا میشود؛ مگر اینکه strict-allow-scripts را روشن کنید. اولین کار امروز این است که npm -v را روی لپتاپها و تصویرهای CI بزنید.
چکلیست مصرفکننده: این هفته چه کنیم
۱. lockfile را جدی بگیرید
package-lock.json (یا pnpm-lock.yaml) را در مخزن نگه دارید و در CI به جای npm install از npm ci استفاده کنید. گزارش Swarm نشان داد همین کار ساده پروژههای وابسته را از 13.3.0 دور نگه داشت. وابستگیهایی با بازهٔ نسخهٔ باز، مثل ^13.2.0، بدون lockfile میتوانستند نسخهٔ آلوده را بگیرند.
۲. اجرای اسکریپتهای نصب را کنترل کنید
اگر میتوانید، npm را به نسخهٔ 12 ببرید (npm install -g npm@12). npm 12 روی Node.js 22.22.2 به بعد، 24.15.0 به بعد و 26 پشتیبانی میشود. بعد از نصب، npm install-scripts ls فهرست پکیجهایی را نشان میدهد که اسکریپتشان اجرا نشده است. فقط آنهایی را که واقعاً لازم دارید با npm install-scripts approve <pkg> تأیید کنید.
نکتهٔ ظریف اینجاست: طبق مستندات این فرمان، تأیید بهطور پیشفرض به همان نسخه سنجاق میشود (pkg@1.2.3). پس اگر نسخهٔ تازهای از یک پکیج تأییدشده بیاید، دوباره باید بازبینیاش کنید. در bee-js، اسکریپت postinstall اصلاً تازه بود و هیچ تأییدی پشتش نبود؛ بنا بر رفتار مستند npm 12، چنین اسکریپتی اجرا نمیشد.
اگر فعلاً روی npm 11 میمانید، این خطوط را در .npmrc پروژه بگذارید:
# .npmrc پروژه — npm 11.16 به بعد یا npm 12
strict-allow-scripts=true
min-release-age=3
min-release-age-exclude=@your-org/*
با strict-allow-scripts=true، نصبی که به اسکریپت بازبینینشده برسد شکست میخورد، نه اینکه با هشدار رد شود. روی npm 10 این تنظیمها وجود ندارند؛ آنجا در CI از npm ci --ignore-scripts استفاده کنید و پکیجهایی را که واقعاً نیاز به ساخت دارند جداگانه بسازید.
اگر از pnpm استفاده میکنید، مستندات فعلی آن میگوید strictDepBuilds بهطور پیشفرض روشن است و نصب با اسکریپت بازبینینشده شکست میخورد. تأییدها را در allowBuilds نگه دارید و از dangerouslyAllowAllBuilds دوری کنید.
۳. به نسخههای تازه یکی دو روز فرصت بدهید
npm از نسخهٔ 11.10 تنظیم min-release-age را دارد: نسخههایی که کمتر از تعداد روز تعیینشده از انتشارشان گذشته باشد نصب نمیشوند. bee-js 13.3.0 حدود ۷۵ دقیقه و tensorlake 0.5.144 حدود ۱۰۰ دقیقه در دسترس بودند. با پنجرهٔ حتی یکروزه، هیچکدام در مدتی که روی npm بودند شرایط نصب را نداشتند.
این کنترل بیهزینه نیست. اگر وصلهٔ امنیتی فوری منتشر شود، همین پنجره جلویش را هم میگیرد. npm در این حالت نسخهٔ آسیبپذیر را نگه میدارد، هشدار میدهد و npm audit fix با کد خطا تمام میشود. راهحل، استثنای آگاهانه است: پکیج را به min-release-age-exclude اضافه کنید یا برای همان یک بار پنجره را کوتاه کنید. پکیجهای داخلی سازمان را هم از همان ابتدا در فهرست استثنا بگذارید.
در pnpm، معادلش minimumReleaseAge است که پیشفرض آن ۱۴۴۰ دقیقه است، اما تا وقتی خودتان آن را صریحاً تنظیم نکنید سختگیرانه اعمال نمیشود. اگر هیچ نسخهای شرط را نداشته باشد، pnpm به نسخهٔ تازهتر برمیگردد. برای اعمال واقعی، مقدار را صریحاً در pnpm-workspace.yaml بنویسید.
۴. رازها را از سطح نصب دور کنید
بار مخرب tensorlake روی CI خودش را کنار میکشید و سراغ لپتاپ برنامهنویس میرفت، چون رازهای واقعی آنجاست. اگر روی همان سیستمی که npm install میزنید کلید API صرافی، فایل کیف پول یا اعتبارنامهٔ مدیر ابری دارید، هر پکیج آلوده به همهٔ آنها دسترسی دارد. نصب وابستگیها را داخل dev container یا ماشین مجازیای انجام دهید که به پوشهٔ خانگی و کیف پول شما دسترسی ندارد. برای کلیدهای صرافی هم همان اصل کمترین دسترسی را رعایت کنید که در مقالهٔ «ربات معاملاتی با عامل هوش مصنوعی» در سایت بهوندی توضیح دادهایم: کلیدی که روی سیستم توسعه است، نباید مجوز برداشت یا انتقال وجه داشته باشد.
۵. اسکنر را آخرین خط دفاع بدانید، نه اولین
npm audit و Dependabot نسخهٔ آلودهٔ bee-js را گزارش میکنند، چون در پایگاه اطلاعیههای GitHub بهعنوان بدافزار ثبت شده است. اما این ثبت بعد از کشف انجام میشود. در آن یکی دو ساعت اول، اسکنر چیزی نمیبیند؛ و دقیقاً به همین دلیل دو کنترل قبلی اهمیت دارند.
اگر خودتان پکیج منتشر میکنید
در هر دو حادثه، مهاجم از خط انتشار خود پروژه استفاده کرد. تغییراتی که بنیاد Swarm بعد از حادثه اعمال کرد، فهرست خوبی برای هر تیمی است که پکیج منتشر میکند:
- تأیید انسانی در محیط انتشار محافظتشده. هر انتشار یا امضای نصبکننده حالا به تأیید یک انسان در environment محافظتشدهٔ GitHub نیاز دارد. به تعبیر خود گزارش، «توکن دزدیدهشده بهتنهایی دیگر نمیتواند منتشر کند».
- حذف توکنهای بلندمدت. انتشار با trusted publishing انجام میشود که با OIDC تأیید میکند بسته از گردشکار همان مخزن آمده است.
- تگهای تغییرناپذیر. تگ انتشار بعد از push دیگر حذف یا جابهجا نمیشود.
- بدون استثنا برای مدیران. مدیران مخزن دیگر نمیتوانند بازبینی یا بررسیهای الزامی شاخهٔ اصلی را دور بزنند.
یک نکته را جدی بگیرید: trusted publishing بهتنهایی مورد tensorlake را حل نمیکرد. آنجا مهاجم با حساب یک نگهدارنده کد را روی شاخهٔ اصلی گذاشت و خود گردشکار رسمی منتشرش کرد. چیزی که این زنجیره را میشکند، الزام بازبینی pull request و یک تأیید انسانی پیش از انتشار است. توکن حسابهای خودکار انتشار را هم همردهٔ کلید اصلی سرور بدانید، نه یک تنظیم معمولی CI.
اگر نسخهٔ آلوده نصب شده بود
ترتیب کارها مهم است:
- ارتباط سیستم با شبکه را قطع کنید. گزارش Swarm میگوید تا وقتی سیستم آنلاین است، برنامهٔ دسترسی از راه دور کار میکند.
- پیش از باطل کردن توکنها، دنبال تله بگردید. در tensorlake، باطل کردن توکن GitHub پیش از حذف سرویس
gh-token-monitorبه پاک شدن پوشهٔ خانگی منجر میشد. دستورهای حذف در اطلاعیهٔ Tensorlake آمده است. - از یک سیستم تمیز، همهچیز را عوض کنید. همهٔ اعتبارنامههایی که از آن سیستم در دسترس بود باید عوض شوند. دارایی کیف پولهایی که کلیدشان روی آن سیستم بود را به کیف پول تازه منتقل کنید.
- سیستم را از نو نصب کنید. اطلاعیهٔ GitHub صریح است: حذف پکیج تضمین نمیکند بدافزارهایی که نصب کرده هم حذف شوند.
- پکیجهای خودتان را بررسی کنید. اگر توکن انتشار npm روی آن سیستم بود، دنبال نسخههایی بگردید که شما منتشر نکردهاید.
یک دام دیگر هم هست: Swarm هشدار داده که نسخهٔ فعلی برنامه معیار قابلاعتمادی نیست. برنامهای که با بهروزرسانی خودکار 0.56.2 را اجرا کرده، ممکن است حالا 0.56.3 تمیز را نشان دهد. ملاک، لاگها و نشانههای آلودگی است.
جمعبندی
provenance جواب «از کجا آمده» را میدهد، نه «چه چیزی داخلش است». در دو حادثهٔ اخیر npm، بستهها از مسیر رسمی و با گواهی معتبر آمدند و کار خودشان را در لحظهٔ نصب کردند. دو کنترل ارزان، یعنی مسدود کردن اسکریپتهای بازبینینشده و صبر یکی دو روزه برای نسخههای تازه، طبق رفتار مستند ابزارها جلوی هر دو را میگرفت. هزینهاش کمی اصطکاک در بهروزرسانی است. از همین امروز با npm -v شروع کنید.
اگر محصول Node.js شما با پول، کیف پول یا کلید صرافی سروکار دارد و برای بازبینی خط بیلد و انتشار یا جدا کردن رازها از محیط توسعه کمک میخواهید، از صفحهٔ «سفارش سامانه» در سایت بهوندی با ما در تماس باشید. برای نگاه کلیتر به امنیت در چرخهٔ توسعه هم مقالهٔ «چرخهٔ توسعهٔ امن برای اپ کارگزاری» را در همین سایت ببینید.
نظرها
هنوز نظری نیست. اولین نظر را شما بنویسید.