استودیو بهوندی ساخت سیستم‌های هوشمند
بازگشت به بلاگ

یادداشت‌های استودیو

پایان پشتیبانی .NET 8 و ۹؛ نرم‌افزارتان را به .NET 10 ببرید یا ۱۱؟

پشتیبانی .NET 8 و ۹ از ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ تمام شد. کدام نسخه برای نرم‌افزار کسب‌وکارتان مناسب‌تر است، .NET 10 یا ۱۱، و ارتقا چه ریسکی دارد؟

سرور در مرکز داده با سپر قدیمیِ شکسته و پیکانی به سپر سبزآبیِ تأییدشده؛ نماد ارتقا به نسخهٔ پشتیبانی‌شدهٔ .NET

اگر پنل سازمانی، فروشگاه، سامانهٔ مالی یا API شرکتتان در دو سه سال گذشته با .NET ساخته شده، به احتمال زیاد روی .NET 8 یا ۹ اجرا می‌شود؛ این دو، نسخه‌های جاری همان سال‌ها بودند و .NET 8 به خاطر پشتیبانی بلندمدتش انتخاب رایجی بود. اما این «بلندمدت» حالا تمام شده است. مایکروسافت پشتیبانی .NET 8 و .NET 9 را در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵) پایان داد و این دو نسخه دیگر وصلهٔ امنیتی نمی‌گیرند (سیاست پشتیبانی .NET).

همان روز .NET 11 هم منتشر شد. پس پرسش بیشتر مدیران فنی و صاحبان کسب‌وکار این است: حالا به کدام نسخه برویم و این جابه‌جایی چقدر ریسک دارد؟ این مقاله به همین پرسش جواب می‌دهد؛ با یک نکتهٔ کمتر گفته‌شده دربارهٔ تاریخ‌ها و یک هشدار جدی برای نرم‌افزارهایی که با پول و قیمت سروکار دارند.

پایان پشتیبانی دقیقاً یعنی چه؟

برنامهٔ شما با رسیدن این تاریخ از کار نمی‌افتد. سرور روشن می‌ماند و کاربران مثل قبل وارد می‌شوند. تفاوت در چیزی است که دیده نمی‌شود: اگر از این به بعد آسیب‌پذیری تازه‌ای در ران‌تایم (Runtime)، یعنی موتوری که برنامه روی آن اجرا می‌شود، یا در ASP.NET Core پیدا شود، دیگر وصله‌ای برای .NET 8 و ۹ منتشر نمی‌شود.

مایکروسافت در صفحهٔ سیاست پشتیبانی صریح نوشته که استفاده از نسخهٔ خارج از پشتیبانی می‌تواند برنامه، داده‌ها و محیط اجرای شما را در معرض خطر بگذارد و توصیه می‌کند از آن استفاده نکنید (همان منبع). آخرین وصله‌ها، یعنی 8.0.34 و 9.0.23، همان ۱۰ نوامبر منتشر شدند. اگر هنوز مهاجرت نکرده‌اید، دست‌کم همین آخرین وصله را نصب کنید تا وقت بخرید.

یک نکتهٔ فنی هم برای تیم‌ها: برنامه‌هایی که «مستقل» (Self-contained) منتشر شده‌اند، یعنی ران‌تایم را داخل بستهٔ خودشان دارند، با به‌روزرسانی خودکار ویندوز وصله نمی‌شوند. مسئولیت به‌روز نگه داشتن آن‌ها همیشه با خود تیم بوده است.

اول بفهمید کدام سامانه‌ها درگیرند

لازم نیست مدیر کسب‌وکار کد بخواند تا تصویر روشنی داشته باشد. کافی است از تیم یا پیمانکارتان سه سؤال بپرسید:

  1. هر برنامه روی چه نسخه‌ای ساخته شده است؟ این را در فایل پروژه (.csproj) و مقدار TargetFramework می‌شود دید؛ مثلاً net8.0.
  2. روی سرور چه نسخه‌ای نصب است؟ دستور dotnet --list-runtimes فهرست ران‌تایم‌های نصب‌شده را نشان می‌دهد.
  3. برنامه چطور منتشر می‌شود؟ وابسته به ران‌تایم سرور، مستقل، یا داخل کانتینر داکر (Docker). در حالت کانتینر، ایمیج پایه هم باید عوض شود.

اگر سامانه‌ای هنوز روی .NET Framework قدیمی (مثلاً 4.8) است، داستانش جداست. نسخهٔ 4.8.1 جزئی از ویندوز به حساب می‌آید و تا وقتی روی ویندوزِ پشتیبانی‌شده نصب باشد، پشتیبانی می‌شود. اما .NET Framework 4.6.2 در ۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۷ از پشتیبانی خارج می‌شود (سیاست پشتیبانی .NET Framework). اگر چنین برنامه‌ای دارید، آن هم در همین فهرست کار قرار بگیرد.

نکته‌ای که معادله را عوض می‌کند: تاریخ پایان هر دو یکی است

قاعدهٔ رسمی ساده است: نسخه‌های زوج پشتیبانی بلندمدت (LTS) دارند و سه سال وصله می‌گیرند. نسخه‌های فرد پشتیبانی استاندارد (STS) دارند و دو سال. با همین قاعده، خیلی‌ها بی‌درنگ سراغ .NET 10 می‌روند، چون «LTS است».

اما جدول رسمی را که نگاه کنید، چیز جالبی می‌بینید. پشتیبانی .NET 10 و .NET 11 هر دو در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۸ تمام می‌شود (جدول نسخه‌ها). دلیلش این است که .NET 10 یک سال زودتر، در نوامبر ۲۰۲۵، منتشر شده و یک سال از سه سالش گذشته است.

پس اگر امروز تصمیم می‌گیرید، انتخاب .NET 10 یک روز هم پشتیبانی بیشتری به شما نمی‌دهد. هر کدام را انتخاب کنید، باید حدود دو سال دیگر دوباره برنامهٔ ارتقا داشته باشید. بنابراین معیار واقعی انتخاب، بلوغ نسخه در برابر امکانات تازه است.

.NET 10 یا .NET 11؟ بر اساس وضعیت خودتان تصمیم بگیرید

خود مایکروسافت هم در اعلامیهٔ انتشار .NET 11 هر دو را گزینهٔ درست می‌داند: .NET 11 برای امکانات تازه، و .NET 10 اگر چرخهٔ پشتیبانی بلندمدت با نیازتان جورتر است (اعلامیهٔ .NET 11). جدول زیر کمک می‌کند ببینید کدام به وضعیت شما نزدیک‌تر است.

وضعیت شما انتخاب معقول‌تر
تیم کوچک است و سامانه سالی چند بار به‌روز می‌شود .NET 10
کتابخانه‌ها، افزونه‌ها یا ارائه‌دهندهٔ پایگاه داده هنوز رسماً با .NET 11 سازگار نیستند .NET 10
سامانه با پول، قیمت یا گزارش مالی کار می‌کند و فرصت آزمون گسترده ندارید .NET 10، فعلاً
تیم فعال دارید و امکانات تازه به کارتان می‌آید .NET 11
قصد دارید قابلیت‌های هوش مصنوعی و عامل‌ها را به محصول اضافه کنید .NET 11

برای دو ردیف آخر جدول، چند امکان تازهٔ .NET 11 که در اعلامیهٔ رسمی آمده و برای محصولات تجاری ملموس‌اند: نوع‌های یونیون (Union Types) در C# 15 که حالت‌های ممکن یک نتیجه را صریح و قابل بررسی توسط کامپایلر می‌کنند؛ اعتبارسنجی ناهمگام و پشتیبانی OpenAPI 3.2 در ASP.NET Core؛ و کتابخانه‌های رسمی برای اتصال به مدل‌های زبانی، پروتکل MCP و ساخت عامل‌ها (اعلامیهٔ .NET 11).

از قاعدهٔ انتشار سالانه هم می‌شود حدس زد که نسخهٔ LTS بعدی، یعنی .NET 12، حدود نوامبر ۲۰۲۷ می‌آید. این برداشتی از سیاست رسمی است و مایکروسافت هنوز آن را جداگانه اعلام نکرده است. اگر الان .NET 10 را انتخاب کنید، مقصد منطقی بعدی‌تان احتمالاً همان خواهد بود.

هشدار برای نرم‌افزارهای مالی: تبدیل double به decimal عوض شده است

این بخش برای هر سامانه‌ای است که با مبلغ، قیمت، کارمزد یا موجودی کار می‌کند؛ از فروشگاه و حسابداری تا پنل معاملاتی و ربات.

در .NET 11، تبدیل عدد اعشاری دودویی (double یا float) به decimal «دقیق‌تر» شده است. قبلاً این تبدیل فقط ۱۵ رقم معنادار double را نگه می‌داشت و همین، خطای ریز ذاتی double را پنهان می‌کرد. حالا مقدار دقیق تبدیل می‌شود. مثال خود مستندات مایکروسافت: double با مقدار 1.23 قبلاً به decimal برابر 1.23 تبدیل می‌شد و حالا به 1.229999999999999982236431606 (مستند تغییر ناسازگار).

از نظر ریاضی، رفتار جدید درست‌تر است. اما فرض کنید سامانهٔ شما قیمت را از یک API یا فایل به صورت double می‌خواند و بعد به decimal تبدیل می‌کند تا فاکتور بسازد یا با رکورد پایگاه داده مقایسه کند. بعد از ارتقا، همین مقایسه ممکن است «برابر نیست» برگرداند، گرد کردن یک واحد جابه‌جا شود یا آزمون‌های خودکار شکست بخورند. چند نکته را جدی بگیرید:

  • کلید بازگشتی وجود ندارد. مستندات صریح می‌گوید هیچ تنظیم سازگاری برای برگرداندن رفتار قبلی در کار نیست.
  • فقط عوض کردن نسخهٔ هدف مهم نیست. اگر تبدیل به صورت ثابت در زمان کامپایل انجام شود، کامپایلر SDK نسخهٔ 11 می‌تواند نتیجهٔ جدید را در خروجی بنشاند، حتی اگر پروژه هنوز .NET 10 را هدف گرفته باشد. یعنی نصب SDK تازه روی سرور ساخت (Build) هم می‌تواند نتیجه را عوض کند.
  • راه درست، حذف تبدیل است. هر مقداری که ذاتاً پولی است، از ابتدا decimal باشد: در کد با پسوند m (مثل 123.45m)، در پایگاه داده با ستون decimal یا numeric، و در خواندن JSON مستقیم به decimal.

پیشنهاد عملی: پیش از ارتقا، در کد دنبال تبدیل‌های (decimal) روی double، Convert.ToDecimal و ستون‌های float در جدول‌های مالی بگردید. این جست‌وجو کار زیادی نمی‌برد و جلوی اختلاف‌هایی را می‌گیرد که پیدا کردنشان در محیط واقعی بسیار سخت‌تر است.

دو تغییر دیگر .NET 11 که پیش از ارتقا باید بدانید

حداقل سخت‌افزار بالا رفته است. .NET 11 روی پردازنده‌های x86/x64 دست‌کم سطح x86-64-v2 را می‌خواهد. مایکروسافت می‌گوید همهٔ پردازنده‌هایی که اینتل و AMD هنوز پشتیبانی می‌کنند این شرط را دارند و آخرین تراشه‌های قدیمی‌تر حدود سال ۲۰۱۳ از پشتیبانی خارج شده‌اند. روی سخت‌افزار قدیمی‌تر، برنامه اصلاً اجرا نمی‌شود (مستند حداقل سخت‌افزار). اگر سرور یا ماشین مجازی خیلی قدیمی دارید، پیش از ارتقا روی همان محیط آزمایش کنید؛ گاهی مدل پردازنده‌ای که ماشین مجازی به سیستم‌عامل معرفی می‌کند قدیمی‌تر از سخت‌افزار واقعی است.

فهرست تغییرات ناسازگار بلند است. صفحهٔ رسمی تغییرات ناسازگار .NET 11 ده‌ها مورد دارد، از رفتار پیکربندی و تزریق وابستگی تا فشرده‌سازی و رمزنگاری (فهرست تغییرات ناسازگار). بیشترشان به اکثر برنامه‌ها ربطی ندارند، اما بهتر است مرور این فهرست پیش از ارتقا انجام شود، چون بعد از بروز خطا پیدا کردن علتش سخت‌تر است. اگر از EF Core استفاده می‌کنید، این را هم بدانید که EF Core 11 فقط روی .NET 11 کار می‌کند.

یک برنامهٔ ارتقای کم‌ریسک

ارتقای نسخهٔ .NET برای بیشتر برنامه‌های وب پروژهٔ بزرگی نیست، به شرطی که مرحله‌به‌مرحله انجام شود. ترتیب زیر بر پایهٔ گام‌هایی است که مایکروسافت در اعلامیهٔ انتشار پیشنهاد کرده، با دو گام اضافه در ابتدا و انتها:

  1. فهرست و اولویت. سامانه‌ها را فهرست کنید و آن‌هایی را که از اینترنت در دسترس‌اند یا دادهٔ حساس دارند، اول بگذارید.
  2. قفل نسخهٔ SDK. نسخهٔ SDK را در فایل global.json مشخص کنید تا همهٔ سیستم‌های توسعه و سرور ساخت با یک نسخه کار کنند.
  3. تغییر نسخهٔ هدف و بسته‌ها. TargetFramework را عوض کنید و بسته‌های NuGet را به نسخه‌های سازگار برسانید. ایمیج‌های پایهٔ داکر را هم فراموش نکنید.
  4. آزمون با دادهٔ واقعی‌نما. آزمون‌های خودکار را اجرا کنید و سناریوهای حساس، به‌خصوص محاسبات مالی، را با داده‌ای شبیه دادهٔ واقعی بسنجید.
  5. انتشار مرحله‌ای با راه برگشت. اول روی محیط آزمایشی، بعد بخشی از ترافیک، و فقط پس از آن همه. نسخهٔ قبلی را آمادهٔ برگشت نگه دارید.

اگر انتشار و بازگشت در تیم شما هنوز دستی است، این ارتقا فرصت خوبی است که آن را هم مرتب کنید. بررسی خودکار وابستگی‌ها پیش از هر انتشار، که در مقالهٔ امنیت اپ کارگزاری و معاملاتی از طراحی تا انتشار به آن پرداخته‌ایم، جلوی بسیاری از غافلگیری‌های بعدی را می‌گیرد. اینکه بعد از راه‌اندازی چه کسی، با چه آزمونی و در چه بازه‌ای تغییرها را اعمال کند هم موضوع مقالهٔ بعد از لانچ؛ سامانه‌ای که زنده می‌ماند است.

جمع‌بندی

.NET 8 و ۹ دیگر وصلهٔ امنیتی نمی‌گیرند و هر روز ماندن روی آن‌ها ریسک را کمی بیشتر می‌کند. چون پشتیبانی .NET 10 و ۱۱ هم‌زمان تمام می‌شود، انتخاب بین این دو را بر اساس آمادگی تیم و نیاز محصول انجام دهید، نه برچسب LTS. اگر نرم‌افزارتان با پول سروکار دارد، پیش از هر چیز تبدیل‌های double به decimal را پیدا کنید.

قدم اول همین هفته: فهرست سامانه‌ها و نسخهٔ هر کدام را از تیمتان بگیرید. اگر برای ارزیابی یا اجرای ارتقا کمک می‌خواهید، می‌توانید از صفحهٔ خدمات مهندسی نرم‌افزار بهوندی با ما در تماس باشید.

نظرها

هنوز نظری نیست. اولین نظر را شما بنویسید.

ایمیل یا همراه فقط برای پیگیری استودیو است و روی سایت نشان داده نمی‌شود.